Khơi thông nguồn lực đầu tư

Ngày 29/10, tại Hà Nội, Tạp chí Kinh tế Việt Nam tổ chức Diễn đàn “Phát triển công nghiệp dầu khí Việt Nam: Đảm bảo tăng trưởng bền vững”, với sự tham gia của đại diện các cơ quan quản lý, chuyên gia, nhà khoa học và cộng đồng doanh nghiệp trong nước, quốc tế.

Diễn đàn diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu duy trì tăng trưởng kinh tế cao, kéo theo nhu cầu năng lượng ngày càng gia tăng. Trong khi đó, nhiều mỏ dầu khí chủ lực đã bước vào giai đoạn suy giảm sản lượng tự nhiên, các dự án mới đòi hỏi nguồn vốn lớn và ngành năng lượng chịu áp lực chuyển dịch theo hướng phát thải thấp.

Ông Đào Quang Bính- Tổng Thư ký Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam. Ảnh: BTC

Phát biểu khai mạc, ông Đào Quang Bính, Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam, Tổng Thư ký tòa soạn Tạp chí Kinh tế Việt Nam, nhấn mạnh năng lượng và công nghiệp dầu khí giữ vai trò quan trọng đối với an ninh năng lượng quốc gia và ổn định kinh tế vĩ mô.

Theo ông, để thích ứng với bối cảnh mới, ngành dầu khí cần tái cấu trúc toàn diện chuỗi giá trị, chủ động gia tăng trữ lượng, nâng cao hiệu quả khai thác và phát triển các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao.

Một trong những động lực quan trọng cho quá trình này là Luật Dầu khí số 10/2026/QH16, được Quốc hội thông qua ngày 23/8/2026, dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.

Theo ông Phan Đức Hiếu, đại biểu Quốc hội khóa XV, XVI, luật mới tập trung vào 5 nhóm thay đổi quan trọng, gồm đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; đơn giản hóa thủ tục hành chính; tăng cường thu hút đầu tư; phát triển dịch vụ dầu khí và nâng cao hiệu quả hoạt động dầu khí.

Đáng chú ý, luật định hướng phân định rõ hơn thẩm quyền giữa Thủ tướng Chính phủ, Bộ Công Thương và Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam). Theo đó, Thủ tướng tập trung quyết định các vấn đề liên quan đến an ninh, quốc phòng; Bộ Công Thương thực hiện chức năng quản lý nhà nước; Petrovietnam được tăng quyền chủ động đối với những vấn đề kỹ thuật phù hợp với năng lực.

Các quy định mới cũng hướng đến đơn giản hóa quy trình xử lý một số thay đổi trong hợp đồng dầu khí, tạo điều kiện rút ngắn thời gian chuẩn bị dự án và giảm chi phí phát sinh cho doanh nghiệp.

Ưu đãi mỏ cận biên, mở rộng dư địa phát triển

Một trong những nội dung đáng chú ý của Luật Dầu khí năm 2026 là cơ chế ưu đãi dành cho các dự án có điều kiện khai thác khó khăn, đặc biệt là mỏ nhỏ và mỏ cận biên.

Theo các chính sách được đề cập tại diễn đàn, đối với mỏ cận biên, cơ chế ưu đãi đặc biệt bao gồm thuế thu nhập doanh nghiệp 25%, thuế xuất khẩu 5% và cho phép thu hồi toàn bộ chi phí theo điều kiện áp dụng.

Những chính sách này được kỳ vọng cải thiện hiệu quả kinh tế của các dự án vốn khó thu hút đầu tư do quy mô nhỏ, chi phí khai thác cao hoặc điều kiện địa chất phức tạp. Qua đó, góp phần khai thác hiệu quả hơn nguồn tài nguyên còn tiềm năng và bổ sung nguồn cung năng lượng trong nước.

TS. Đặng Thị Thu Hoài, Trưởng Phòng Kinh tế Ngành và Địa phương, Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược, Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương trình bày tại diễn đàn.

Bên cạnh hoạt động thăm dò, khai thác, luật mới cũng tạo định hướng thúc đẩy nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao công nghệ trong lĩnh vực dịch vụ kỹ thuật dầu khí. Đây là cơ sở để doanh nghiệp trong nước nâng cao năng lực cơ khí chế tạo, xây lắp và cung cấp dịch vụ kỹ thuật ngoài khơi, từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng quốc tế.

Tại diễn đàn, Tiến sĩ Đặng Thị Thu Hoài, Trưởng Phòng Kinh tế Ngành và Địa phương, Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược, Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương, cho rằng Petrovietnam cần đẩy nhanh quá trình tái cấu trúc nhằm tối ưu hóa nguồn tài nguyên, đồng thời phát triển năng lượng công nghệ cao, phát thải thấp và xây dựng hệ sinh thái công nghiệp năng lượng.

Bà cũng nhấn mạnh vai trò của công nghệ hiện đại, trong đó tự động hóa, bảo trì dự đoán và trí tuệ nhân tạo (AI) tạo sinh có thể hỗ trợ phòng ngừa rủi ro vận hành, tối ưu hóa vòng đời tài sản và nâng cao hiệu quả hoạt động.

Hướng tới hệ sinh thái công nghiệp năng lượng

Tại phiên tọa đàm, các chuyên gia và doanh nghiệp tập trung thảo luận giải pháp gia tăng trữ lượng mỏ mới, khai thác các mỏ nhỏ, mỏ cận biên, phát triển chuỗi dự án khí quy mô lớn và đồng bộ hạ tầng khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG), đáp ứng nhu cầu phát điện và sản xuất công nghiệp.

Các đại biểu cũng đề cập yêu cầu đẩy mạnh chế biến sâu lọc hóa dầu, phát triển công nghiệp hóa chất, nâng cao năng lực cơ khí chế tạo và dịch vụ kỹ thuật ngoài khơi. Việc ứng dụng dữ liệu số, tự động hóa trong quản lý và vận hành được xác định là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hệ số thu hồi mỏ, kiểm soát an toàn và giảm phát thải.

Đáng chú ý, với lợi thế về hạ tầng biển và kinh nghiệm thi công ngoài khơi, Petrovietnam được kỳ vọng mở rộng hoạt động sang các lĩnh vực năng lượng mới như điện gió ngoài khơi, hydrogen xanh, amoniac xanh, nhiên liệu hàng không bền vững (SAF) và công nghệ thu giữ, lưu trữ carbon (CCUS) trong giai đoạn 2026-2030.

Theo các đại biểu, Luật Dầu khí năm 2026 tạo hành lang pháp lý mới, song hiệu quả thực tế phụ thuộc lớn vào quá trình triển khai, hướng dẫn và phối hợp giữa các cơ quan quản lý với doanh nghiệp.

Trong đó, Petrovietnam cần tận dụng quyền chủ động được mở rộng để nâng cao năng lực quản trị dự án, lựa chọn công nghệ phù hợp, kiểm soát chi phí và tăng cường hợp tác đầu tư. Quá trình chuyển đổi theo ba trụ cột năng lượng, công nghiệp và dịch vụ kỹ thuật chất lượng cao cũng đòi hỏi đổi mới tư duy quản trị, phân bổ nguồn lực theo hiệu quả dài hạn.

Diễn đàn là dịp để cơ quan quản lý, chuyên gia và doanh nghiệp trao đổi về những cơ hội, thách thức của ngành dầu khí trong giai đoạn mới. Các ý kiến tại sự kiện cho rằng, tăng trưởng bền vững không chỉ được đo bằng sản lượng khai thác hay số lượng dự án mới, mà còn ở khả năng nâng cao giá trị gia tăng trong nước, bảo đảm an ninh năng lượng, sử dụng hiệu quả tài nguyên và giảm tác động môi trường.

Doanh nghiệp và khách hàng Tiến sĩ Đặng Thị Thu Hoài Luật Dầu khí năm 2026 năng lượng